سيد علي اكبر قرشي
901
مفردات نهج البلاغه ( فارسى )
كرى : ( مثل عقل و سما ) خواب . و آن فقط دو بار در « نهج » آمده است ، در مقام نصيحت فرموده : « فتداو من داء الفترة فى قلبك بعزيمة و من كرى الغفلة فى ناظرك بيقظة » خ 223 344 معالجه كن درد سستى را در قلبت با تصميم و خواب غفلت در چشمت را با بيدارى و دربارهء عابد و زاهد فرموده : « طوبى لنفس . . . هجرت فى الليل غمضها حتى اذا غلب الكرى عليها افترشت ارضها » نامهء 45 420 ، خوشا به حال نفسى كه در شب از خوابيدن كنار شود و چون خواب بر او غلبه كند بر زمين خفته و دستش را بالش خود قرار دهد . كسب : كسب يعنى كارى كه براى جلب منفعت يا دفع ضرر است ، كسب مال و علم : طلبيدن آن دواست ، كسب اثم : متحمّل شدن به گناه و انجام دادن آن است ، آن گاهى به يك و گاهى به دو مفعول متعدّى مىشود . اكتساب به قول راغب فقط كسب كردن براى خود است ولى كسب شامل ديگران نيز مى باشد ، از اين كلمه موارد زيادى در « نهج » آمده است ، چنان كه فرموده : « يا بن آدم ما كسبت فوق قوتك فانت فيه خازن لغيرك » حكمت 192 و نيز فرموده : « انّ اعظم الحسرات يوم القيامة حسرة رجل كسب مالا فى غير طاعة الله فورثه رحل فانفقه فى طاعة الله فدخل به الجنّة و دخل الاوّل به النار » حكمت 429 مكسب به معنى كسب و جمع آن مكاسب است « مكتسب » : به صيغهء مفعول يعنى كسب شده مى باشد . كسر : شكستن . مواردى از آن در « نهج » آمده است ، دربارهء خودش فرموده : « انا وضعت فى الصغر بكلاكل العرب و كسرت نواجم قرون ربيعة و مضر » خ 192 300 ، من در كوچكى سينههاى ( بزرگان ) عرب را به خاك انداختم و شاخهاى بلند ( سرگردان ) قبيلهء ربيعه و مضر را شكستم . در خ 166 240 فرموده : « كقيض بيض فى اداح يكون كسرها ورزا و يخرج حضانها شرّا » و آن در « بيض - دحو » مشروحا گذشت . كسر ( مثل فكر ) گوشهء منزل ، طرف پائين خيمه . آن فقط يك بار آمده است ، در صفين به ياران خود فرمود : « و عليكم بهذا السواد الاعظم و الرواق المطنّب فاضربوا